Александр Семенов: «Тымыргытын эрдэ көрдөрүнэ сылдьыҥ»

Биһиги сүрэх, тымыр ыарыыларын туһунан үгүстүк сырдатан кэллибит. Инсульт араас көрүҥнэрин, тымыр бүөлэниитин, хорук тымыр ыарыыларын, араас эпэрээссийэлэр тустарынан үгүстүк суруйдум. Уопсайынан тымыр ханнык баҕарар ыарыыта киһи олоҕор олус сэрэхтээх. Барыта кыраттан саҕаланар дииллэринии, өскөтүн эн үрдүк холестериннаах буоллаххына ханан эрэ тымыргар «бляшкалар» үөскээн хааланнар, хаан сүүрэригэр мэһэйдээн, бүөлэнэр түгэннэригэр араас куттал суоһуон сөп. 

Тымыр ыарыытынан чуолаан дьон 40 саастарын кэнниттэн, саамай күөгэйэр үлэлиир-хамсыыр кэмнэригэр ыалдьаллара бэлиэтэнэр. Бүгүн мин Өрөспүүбүлүкэтээҕи 1 №-дээх балыыһаҕа тымыр хирургиятын отделениетын сэбиэдиссэйин, медицинскэй наука кандидатын, сүрэх, тымыр хирургиятын үрдүк категориялаах бырааһын, Арассыыйа Доруобуйатын харыстабылын туйгунун Александр Пантелеймонович Семеновы кытта көрсөн отделение бүгүҥҥү үлэтин туһунан ирэ-хоро сэһэргэстибит. 

Биһиэхэ былаанынан киирэллэр

– Александр Пантелеймонович, үтүө күнүнэн! Бастатан туран, бу Тымыр отделениетын үлэтин туһунан ааҕааччыларга сиһилии билиһиннэр эрэ… Мин билэрбинэн эһиэхэ эрдэттэн суруйтаран, көрдөрүнэн, былаанынан киирэллэр диэн истибитим. 

– Үтүө күнүнэн! Өрөспүүбүлүкэтээҕи 2 №-дээх балыыһаҕа улаханнык ыксаабыт, суһал көмөҕө наадыйбыт дьон киирэр эбит буоллахтарына, биһиэхэ былаанынан киирэллэр. Отделение 1992 сылтан арыллан үлэлиир. Бу иннинэ маннык отделение Саха сиригэр суох этэ. Урут Медицинскэй киин арылла илигинэ өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһаҕа икки тымыр палатата диэн баара. Оччолорго кардиохирург Петр Иванович Захаров саҕалаабыта. Онтон 2000 сыллаахха кардиохирургия арыллан Петр Иванович сэбиэдиссэйинэн ананан барар. Мин бу Тымыр отделениетыгар сэбиэдиссэйинэн 2010 сылтан үлэлиибин. Мин иннибинэ Александра Корниловна Федосеева олорбута. Билигин отделениебытыгар уопсайа 21-бит. Манна үс хирург, сэттэ медсиэстэрэ, санитаркаларбыт, уборщицаларбыт киирэллэр. Биһиги отделениебыт үлэтин уратыта диэн, манна дьон былаанынан киирэн сытар, күннэтэ элбэх эпэрээссийэлэри оҥоробут. Дьокуускайтан, өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыттан үгүс киһи кэлэр. Ол гынан баран киһи барыта манна киирэн сытар, хайаан да эпэрээссийэлэнэр диэн буолбатах. Холобур, улуустан киирбит киһи илиитигэр направлениелаах буоллаҕына бастаан биһиги поликлиникабытыгар кэлэн көрдөрүнэр. Онтон сыыйа ким эпэрээссийэҕэ киирэрин, киирбэтин бэйэбит быһаарабыт. Биһиги Москваҕа үөрэммит институппут А.Н. Бакулев аатын сүгэр. Билигин сүрэх-тымыр хирургиятын научнай киинэ диэн ааттанар. Манна урукку да, билиҥҥи да хирургтарбыт бары үөрэнэн үгүс билиини-көрүүнү ылбыттара. Үөрэхтэрин саҥа бүтэрбит хирургтар сорохторо миэхэ, сорохторо кардиохирургияҕа кэлэллэр. Хирург идэтин сүрүннээн эр дьон талаллар. Олус уустук, эппиэтинэстээх үлэ. Каадыр боппуруоһа биһиэхэ үчүгэй, ол гынан ыстаапкабыт аҕыйах. Билиҥҥитэ өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн үс хирургтаахпын. 

Сыыппаралары көрдөххө, эһиги отделениеҕытыгар сылга уопсайа хас киһи киирэрий?

Биир сылга быһа холуйан 2.500 киһи тымыр араас ыарыытынан ыалдьан киирэр. Онтон эпэрээссийэлэнээччитэ 800 буолар. Билигин үлэбит үгэнэ. Күҥҥэ хас да эпэрээссийэ оҥоһуллар.

– Ханнык баҕарар киһи доруобуйатын эрдэттэн көрдөрүнэ сылдьара ордук. Манна тугу сүбэлиигин? Инникитин тымыр ыарыытынан ыалдьыбат туһуттан эһиэхэ кэлэн эрдэ көрдөрүнүөххэ сөп дуо? ​

– Билиҥҥи аныгы үйэҕэ «УЗИ»-га уонна МРТ-га түһүөххэ сөп. Тымыргытын эрдэттэн көрдөрүнэргит ордук. Билигин үрдүк холестериннаах дьоҥҥо тымырдарыгар «бляшкалар» үөскүөхтэрин сөп. Бу киһи доруобуйатыгар кутталы үөскэтэр. Онон сыл аайы холестериҥҥытын бэрэбиэркэлэнэ сылдьыҥ диэн сүбэлиибин. 

– Холестерин туһунан үгүстүк сырдата сырыттым. Нуормата 4-5 буолуохтаах диэн этэллэр… 

– Оннук, алтаттан таҕыста да үрдүгүнэн ааҕыллар. Ол иһин хас биирдии киһи сылга биирдэ, иккитэ анаалыһын туттара, бэрэбиэркэлэнэ сылдьыахтаах. Онон тымырга «бляшкалар» үөскээһиннэрин сүрүн биричиинэтэ холестерин үрдээһинэ буолар. «Бляшка» ханна баҕарар үөскүүр: илиигэр, атаххар, быттыгын анныгар, искэр о.д.а. Дьэ маннык түгэн буоллаҕына, киһи эпэрээссийэҕэ киирэр. 

– Оччотугар дьоҥҥо тугу сүбэлиигин? 

– Мин санаабар, сыл аайы ыытыллар диспансеризациялары, медицинскэй көрдөрүүлэри олох көтүтүмүөххэ наада. Киһи бэйэтин доруобуйатыгар бэйэтэ кыһаллар, хайаан да бириэмэ уурунан олорор аадырыскытынан тиийэҥҥит көрдөрүнүҥ, анаалыстарда туттарыҥ, «УЗИ»-га түһүөххүтүн сөп. Холобур, билигин сорох дьон тымыр артериятын рентгеныгар көрдөрүнэллэр. Олоххут уобараһыттан эмиэ наһаа тутулуктаах. Аскытын көрүнүҥ, элбэхтик хамсана-имсэнэ сылдьыҥ, хаалыктаах хаамыы, приседание олус туһалаах.  

Дьон үтүөрэн тахсыыта – дьол 

– Александр Пантелеймонович, аны бэйэҥ тускунан ааҕааччыларга билиһиннэр эрэ. Кимтэн кииннээх, хантан хааннаах киһи буолаҕын? Хайдах хирург идэтин талбыккыный? 

– Мин Нам улууһуттан төрүттээхпин. Аҕам идэтинэн хирург, ийэм учуутал этэ. Оҕо сылдьан хаһан да быраас, хирург буолуом диэн толкуйдаабат этим. Ол гынан баран улаатан бараммын Саха судаарыстыбаннай университетыгар медицинскэй факультекка үөрэнэ киирбитим. Үөрэхпин 1993 сыллаахха бүтэрэммин салҕыы Новосибирскайга икки сыл ординатураҕа үөрэнэ барбытым. Ол кэннэ Дьокуускайдааҕы хирургияҕа идэбинэн үлэлээбитим. Онтон аны 1996-1999 сылларга Москваҕа аспирантураҕа үөрэммитим. Билигин сөбүлүүр идэбинэн этэҥҥэ үлэлии-хамсыы сылдьабын. Идэни талыы киһи олоҕор улахан оруоллаах. Тус бэйэм сөпкө таллым дии саныыбын, үлэбин олус сөбүлүүбүн. Хас күн ахсын үлэбит үтүө түмүктэри аҕаларын туһугар үлэлиибит-хамсыыбыт. Дьон үтүөрэн, үөрэн-көтөн таҕыстаҕына ол биһиги дьолбут дии саныыбыт. 

– Интэриэһинэй кэпсэтииҥ, туһалаах сүбэлэриҥ иһин махтанабын. Үлэҕитигэр өссө үрдүк ситиһиилэри баҕарабыт, этэҥҥэ буолуҥ. 

 

Наталья Протопопова   

Навигация

Оставить комментарий

Оставьте первый комментарий

Недавние Посты

В Якутии родителям тройняшек выделили 9 миллионов рублей

В Якутии родителям тройняшек выделили 9 миллионов рублей

Оставить отзыв
В День матери власти Якутии поздравили многодетную семью Христофоровых-Гулг...
Читать далее

Полевые заметки: Саперы мирного времени. Ко Дню реаниматолога!

Оставить отзыв
Общеизвестный факт, что в России плохие дороги. Даже в Подмосковье их качес...
Читать далее

Что общего между акушеркой, плотником и кардиологом?

Оставить отзыв
Читать далее
Каково реальное влияние наследственности на долголетие?

Каково реальное влияние наследственности на долголетие?

Оставить отзыв
Десятилетиями бытует мнение, согласно которому у одних людей гены «лучше», ...
Читать далее
Глава Якутии встретился с многодетной семьей Корякиных

Глава Якутии встретился с многодетной семьей Корякиных

Оставить отзыв
Айсен Николаев пришел в гости в преддверии республиканского Дня матери
Читать далее

Теги

Популярные посты

Республиканской клинической больнице №3 – 87 лет

Оставить отзыв
15 октября - знаковый день для Республиканской клинической больницы №3. В ...
Читать далее
Еще раз о гриппе и ОРВИ

Еще раз о гриппе и ОРВИ

Оставить отзыв
То мороз, то оттепель, не знаешь, то ли одеться теплее, то ли не кутаться л...
Читать далее
ЗА 9 МЕСЯЦЕВ 2019 ГОДА САНАВИАЦИЕЙ ЭВАКУИРОВАНО БОЛЕЕ 1800 ПАЦИЕНТОВ

ЗА 9 МЕСЯЦЕВ 2019 ГОДА САНАВИАЦИЕЙ ЭВАКУИРОВАНО БОЛЕЕ 1800 ПАЦИЕНТОВ

Оставить отзыв
С начала 2019 года по сентябрь включительно, в рамках оказания первичной ме...
Читать далее
В РАМКАХ НАЦПРОЕКТА «ЗДРАВООХРАНЕНИЕ» МЕДУЧРЕЖДЕНИЯ ЯКУТИИ ОСНАЩАЮТСЯ СОВРЕМЕННЫМ ОБОРУДОВАНИЕМ

В РАМКАХ НАЦПРОЕКТА «ЗДРАВООХРАНЕНИЕ» МЕДУЧРЕЖДЕНИЯ ЯКУТИИ ОСНАЩАЮТСЯ СОВРЕМЕННЫМ ОБОРУДОВАНИЕМ

Оставить отзыв
В рамках реализации в республике направлений приоритетного национального п...
Читать далее