Иван Замятин: «Өйдөтөр-сэрэтэр үлэ күүһүрүөхтээх»

Кэмиттэн-кэмигэр тыа сирин медицинатын, улуус киин балыыһаларын сырдатар хайаан  да наадалаах. Урукку сылларга тэҥнээтэххэ, билигин быдан сайдыы барда. Үгүс сирдэргэ саҥа тутуулар ыытылыннылар, «Земскай дуоктар» программанан элбэх специалист тахсан үлэлиир, онон, үлэ миэстэтин боппуруоһа барыларыгар кэриэтэ үчүгэй диэххэ сөп.

Бүгүн биһиги Нам киин балыыһатыгар ыалдьыттыыбыт. Манна 2017 сыл күһүнүттэн кылаабынай бырааһынан Иван Иванович Замятин ананан үлэлиир. Кини Саха Өрөспүүбүлүкэтин доруобуйатын харыстабылын туйгуна, үрдүк категориялаах быраас-психиатр, бэйэтэ Нам II-c Хомустааҕыттан төрүттээх.  

Иван Иванович балтараа сыл үлэлиир кэмигэр дойдутугар араас өрүттээх үлэни ыытта, кинини биһиги кэскиллээх үтүө салайааччы быһыытынан билэбит.

Бу күннэргэ Нам киин балыыһатын үлэтин туһунан кэпсэттибит.  

 

Нам медицината – бүгүҥҥү күҥҥэ

 

– Иван Иванович, үтүө күнүнэн! Эн дойдугар Намҥа кылаабынай бырааһынан үлэлээбитиҥ иккис сылыгар чугаһаата...  Бүгүҥҥү күҥҥэ хайдах үлэлээн-хамсаан олороргутун ааҕааччыларга билиһиннэриэҥ дуо?

– Нам улууһа билигин киин улуустар ахсааннарыгар киирэр. Кэбээйи, Уус Алдан уонна Горнай улуустарын кытта ыаллаһа сытабыт. Бүгүҥҥү күҥҥэ Намҥа биир сааһыгар диэри 393, 14 саастарыгар диэри 6824 оҕо баар, сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолор ахсааннара 1107, улахан киһи 16.654, дьахтара 9.267, онтон төрүүр саастааҕа 5939. Биһиги балыыһабыт судаарыстыбаннай бүддьүөт тэрилтэтэ буолар. Уопсайа 22 эмтиир тэрилтэлээх: 5 участковай балыыһалаах, түөрт врачебнай амбулаториялаах, 11 фельдшерскай-акушерскай пууннаах уонна биир сэллиги утары үлэлиир диспансер баар. Поликлиникабыт күҥҥэ 200 киһини хааччыйар кыахтаах. Үлэлиирбитигэр туох баар усулуобуйа барыта баар. Бүгүҥҥү күҥҥэ биһиэхэ улуус үрдүнэн 514 киһи үлэлиир. Онтон 81 быраас, 234 орто медицинскай персонал.   

Каадыр боппуруоһугар кыһалҕа суох. Ол курдук, 100% толору хааччыллан олоробут. 2012 сылтан «Земскай дуоктар» диэн программа кэлиэҕиттэн уопсайа бу программанан 40-тэн тахса быраас туһанна. Элбэх специалист кэлэн үлэлээтэ, сорохтор олохсуйа хааллылар, дьиэ тутуннулар. Оччотооҕу Хатыҥ Арыы нэһилиэгин баһылыга Юрий Иннокентьевич Слепцов «Озернай» кыбаарталга учаастак биэрэн олус өйөөбүтэ. Онон, Намы сөбүлээн олохсуйа хаалаллара биһигини үөрдэр.  

 

Суһал эпэрээссийэлэри оҥоробут

 

– Билигин Намҥа эпэрээссийэ ханнык көрүҥнэрэ оҥоһуллалларый? Үөс тааһын  ылаҕыт дуо?

– Үөс тааһын ылыыга анаан эндоскопическай эпэрээссийэ оҥоһуллар. Манна киэн билиилээх эдэр киһи Николай Николаевич Попов салайааччылаах уопсайа түөрт хирург үлэлиир. Уопуттаах үлэһиттэрбит нэһилиэнньэ туһугар түүннэри-күнүстэри араас суһал эпэрээссийэлэри оҥороллор. Ол курдук, араас бааһырыы, эчэйии, муҥурдаах ылыыта о.д.а. Онтон үөс эпэрээссийэтигэр буоларын курдук, уочараттаах. Бары участковай быраас нөҥүө кэлэллэр. Сүрүн кыһалҕабыт диэн, эпэрээссийэ оҥорор оборудованиебыт, остуолбут, лаампаларбыт, инструменнарбыт эргэрдилэр. Онон, инникитин бу боппуруос быһаарыллара буоллар диэн баҕа санаалаахпыт.

– Билигин улууска төрөөһүн хайдаҕый? Эбиллэбит дуу, эбэтэр төттөрүтүн кыччыы турар дуу?

– Төрөөһүн биир таһымҥа турар, улахан хамсааһын суох курдук. Холобур, сыыппаралары ылан көрдөххө, 2015 сыллаахха улууска 465 оҕо күн сирин көрбүт, 2016 с – 395, 2017 с - 376, 2018 с – 317. Кыратык аччааһын баар. Үгүс дьахтар Намҥа оҕолонор, онтон бүөрдэрэ ыалдьар, доруобуйаларыгар туох эмит куттал суоһуур буоллаҕына, биллэн турар, Дьокуускайга Медицинскэй кииҥҥэ эбэтэр Перинатальнай кииҥҥэ ыытабыт.

 

Төрүт астарбытыттан тэйии барда

 

– Иван Иванович, билигин Нам улууһугар ханнык ыарыы саамай элбэҕий уонна нэһилиэнньэҕэ өйдөтөр-сэрэтэр үлэлэри төһө ыытаҕытый?

– Бүгүҥҥү күннээҕи көрдөрүү түмүгүнэн, сүрэх, тымыр ыарыылара бастакы миэстэҕэ турар, онтон онкологическай, үсүһүнэн тас дьайыы ыарыылара. Манна эчэйии, ууга былдьаныы, тоҥон өлүү, бэйэҕэ тиийинии о.д.а. Билигин сүрэх, тымыр ыарыылара, о.э. инсульт, инфаркт Арассыыйа үрдүнэн куруук 1 миэстэҕэ турар. Бу сүрүннээн атеросклероз - аһара сыалаах-арыылаах аһынан үлүһүйүү, хамсаммат буолуу, мантан сылтаан тымырдар бүөлэниилэриттэн ыалдьаллар. Үскэл, ыарахан ыйааһыннаах дьоҥҥо тымырдара сыанан бүрүллэр,  дабылыанньалара тахсар, организмҥа эттиктэр үлэлэрин кэһиллиитэ буолар. Онон ыарыы төрдө-төбөтө үксүн күннээҕи аһыыр аспытыттан уонна санаа күөмчүлэниититтэн тутулуктаах диэн бэлиэтиибин. Иккис миэстэҕэ ханна баҕарар буоларын курдук, искэн ыарыы элбэх. Билигин Намҥа бэйэбит онкологтаахпыт олус үчүгэй. Ол гынан баран хомойуох иһин, ыарыы сыл аайы үрдүүр. Билигин ордук быар, тыҥа уонна түөс искэнэ элбэх. Сыыппара көрдөрөрүнэн, рак ыарыынан саастаах дьон ордук ыалдьар, учуокка турбут дьон диспансерга химиотерапия ылаллар. Инники былааммыт диэн, 2023 сыллыахха Намҥа рак ыарыытын утары үлэлиир амбулаторнай киин арыйыахтаахпыт. Манна компьютернай томограмма, лаборатория, химия профилактиката о.д.а. баар буолуоҕа.

– Билигин баҕалаах киһи эрдэ искэн анаалыстарын туттарыан сөп дуо?

– Биллэн турар, бэйэлэрин тустарыгар кыһаллар дьон сыллата бэрэбиэркэлэнэ сылдьаллара наадалаах. «Онкомаркер» скрининговай ньыма хомойуох иһин, араас ыарыыларга эмиэ улаатар буолан 100% сөптөөх диагноһы киһи сатаан туруорбат. Онон, быраас бэйэтэ көрөн аныыра саамай сөптөөх. 

– Эн санааҕар, бу ыарыы үөскүүр төрүөтэ тугуй? Тоҕо сыл аайы үрдүү турарый?

– Искэн элбээбитэ араас биричиинэлээх. Саамай сүрүнэ, төрүт аспытыттан тэйии барда, ол иһин дии саныыбын. Күннэтэ араас эбиилээх-сабыылаах, химиялаах астары аһыыллар, оҕолоругар эмиэ оннугу биэрэллэр. Ону таһынан айылҕабыт уларыйыыта, тыынар салгыммыт, иһэр уубут киртийиитэ, араас хомолто, санаа күөмчүлэниитэ о.д.а. киһи доруобуйатыгар улахан охсуулаах. Ол гынан баран Намнар,  сыыппара көрдөрөрүнэн, биһиги өрөспүүбүлүкэҕэ орто көрдөрүүлээхпит. 

 

Өйөбүл баарыттан үөрэбин

 

– Иван Иванович, билигин Нам балыыһата саамай сүрүн кыһалҕата тугуй? Баҕар, тугу эмит туруорсаргыт буолуо…

–  Биһиги балыыһабыт саамай улахан кыһалҕата диэн, материальнай базабыт эргэриитэ буолар. Ааспыт саас Ил Дархан Айсен Николаев өссө эбээһинэһи толорооччу эрдэҕинэ кэлэктиип санаабытын эппиппит, саҥа стационар туруорсубуппут. Стационарбыт 1974 сыллаах тутуулаах эргэ дьиэ буолан үлэлииргэ уустуктардаах. Хааччыллыы  өттө эмиэ олус мөлтөх. Улууспут баһылыга Юрий Иннокентьевич Слепцов өйүүр. Оттон Доруобуйа харыстабылын миниистирэ Елена Афраимовна Борисова эмиэ өйдүүр, инникитин көмөлөһүөхпүт диэн эппитэ биһиэхэ улахан эрэли үөскэтэр. Билигин биһиги миниистирбит Елена Афраимовна Борисова Саха өрөспүүбүлүкэтигэр национальнай бырайыак чэрчитинэн сэттэ пууннаах улахан программалары оҥорон, медицинабыт салҕыы сайдыытыгар тэҥҥэ үлэлэһэргэ сыал-сорук туруордулар. Бу национальнай бырайыакка бастакы пуунунан первичнай звено материальнай базатын бөҕөргөтүү турда. Онон, биһиги инники өттүгэр эрэллээхпит.  

– Билигин нэһилиэк балыыһалара хайдах үлэлии олороллоруй? Кинилэргэ төһө болҕомто уурулларый?

– Участковай балыыһаларбытын кытта куруук ыкса ситимнээхтик үлэлиибит. Дойдубут бэрэсидьиэнэ В.В. Путин 2030 сылга Арассыыйа хас биирдии олохтооҕун орто сааһа 80 сааһыгар диэри тириэрдэргэ сыал-сорук туруорда. Биһиги аан бастаан специалистары үөрэттибит: икки быраас-гериатр, аҕыс гериатрия медсиэстэрэтэ. Стационарнай уонна амбулаторнай гериатрическай көмөнү оҥорууга лицензия ыллыбыт.  Ол курдук, 2017 сыллаахха алтынньы ыйга поликлиникабытыгар гериатрическай учаастак тэрилиннэ. 65 үөһээ саастаах дьоммут анал гериатр быраастаннылар.

 

 

Былырыын Партизаҥҥа 10 куойкалаах гериатрическай отделение арылынна. Бу үлэни барытын СӨ Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин кылаабынай гериатр-бырааһа Ольга Викторовна Татаринова салайыытынан оҥордубут. Аппааныга баар инфекционнай балыыһа үлэлии турар. Биһиги улууспутугар саҥа фельдшерскай-акущерскай пууннары тутуу утумнаахтык бара турар: ол курдук, 2017 сыллаахха Граф биэрэгэр, ааспыт ахсынньы ыйга Кыһыл дэриэбинэҕэ саҥа фельдшерскай-акушерскай пуун арылынна, ититии киирдэ. Итиэннэ Маймаҕа бөһүөлэгэр тутуллан эрэр, инникитин Никольскайга туттарыахпыт. Салҕыы Намҥа саҥа стационар киирэрин туһугар күүскэ үлэлиэхпит. Хас биирдии участковай балыыһа былаанын барытын толорор. Сыл аайы диспансеризация үлэтэ үчүгэйдик ыытыллар.  

– Оттон стоматология үлэтэ хайдаҕый? Ханна баҕарар тиис оҥорторуута, эмтэниитэ биир сытыы боппуруос буолар…

– Тиис тууртарыыга, эмтэниигэ суруйтарыы интэриниэтинэн куруук ыытылла турар. Намҥа пропискалаах дьон бары босхо көрдөрүнэллэр. Ону таһынан стоматологтар нэһилиэктэринэн эмиэ сылдьаллар, миэстэтигэр хоно-өрүү сытан эмтииллэр.

– Иван Иванович, интэриэһинэй кэпсэтииҥ иһин махтанабын. Саҥа үүммүт сылга үрдүк ситиһиилэри баҕарабын, былааннаргыт барыта олоххо киирдинэр.

 

Наталья Протопопова

 

 

Навигация

Оставить комментарий

Оставьте первый комментарий

Недавние Посты

В Якутии родителям тройняшек выделили 9 миллионов рублей

В Якутии родителям тройняшек выделили 9 миллионов рублей

Оставить отзыв
В День матери власти Якутии поздравили многодетную семью Христофоровых-Гулг...
Читать далее

Полевые заметки: Саперы мирного времени. Ко Дню реаниматолога!

Оставить отзыв
Общеизвестный факт, что в России плохие дороги. Даже в Подмосковье их качес...
Читать далее

Что общего между акушеркой, плотником и кардиологом?

Оставить отзыв
Читать далее
Каково реальное влияние наследственности на долголетие?

Каково реальное влияние наследственности на долголетие?

Оставить отзыв
Десятилетиями бытует мнение, согласно которому у одних людей гены «лучше», ...
Читать далее
Глава Якутии встретился с многодетной семьей Корякиных

Глава Якутии встретился с многодетной семьей Корякиных

Оставить отзыв
Айсен Николаев пришел в гости в преддверии республиканского Дня матери
Читать далее

Теги

Популярные посты

Республиканской клинической больнице №3 – 87 лет

Оставить отзыв
15 октября - знаковый день для Республиканской клинической больницы №3. В ...
Читать далее
Еще раз о гриппе и ОРВИ

Еще раз о гриппе и ОРВИ

Оставить отзыв
То мороз, то оттепель, не знаешь, то ли одеться теплее, то ли не кутаться л...
Читать далее
ЗА 9 МЕСЯЦЕВ 2019 ГОДА САНАВИАЦИЕЙ ЭВАКУИРОВАНО БОЛЕЕ 1800 ПАЦИЕНТОВ

ЗА 9 МЕСЯЦЕВ 2019 ГОДА САНАВИАЦИЕЙ ЭВАКУИРОВАНО БОЛЕЕ 1800 ПАЦИЕНТОВ

Оставить отзыв
С начала 2019 года по сентябрь включительно, в рамках оказания первичной ме...
Читать далее
В РАМКАХ НАЦПРОЕКТА «ЗДРАВООХРАНЕНИЕ» МЕДУЧРЕЖДЕНИЯ ЯКУТИИ ОСНАЩАЮТСЯ СОВРЕМЕННЫМ ОБОРУДОВАНИЕМ

В РАМКАХ НАЦПРОЕКТА «ЗДРАВООХРАНЕНИЕ» МЕДУЧРЕЖДЕНИЯ ЯКУТИИ ОСНАЩАЮТСЯ СОВРЕМЕННЫМ ОБОРУДОВАНИЕМ

Оставить отзыв
В рамках реализации в республике направлений приоритетного национального п...
Читать далее